بدنش باقى مىماند ؟ به خدا سوگند نمازهاى پنج‌گانه براى امّت من همانند همان نهر است كه جسم و جان نمازگزار را در هر شبانه‌روز پنج بار ، از گناهان شستشو مىدهد » « 1 » . قوله « ذلِكَ ذِكْرى » ، « ذلك » اشاره به إقامهء نماز است و اقامهء نماز باعث ذكر و ياد خدا مىشود و ذكر خدا ، سبب جريان رحمت الهى به بندگان مىگردد كه آمادگى و استحقاق آن را دارند . هم‌چنان‌كه خداوند فرموده است : « مرا ياد كنيد تا شما را ياد نمايم » . « 2 » تذكّرى است براى آنان كه اهل تذكّرند ؛ يعنى نصيحت است براى كسانى كه اهل نصيحت و موعظه هستند ؛ نظر به اينكه آنها مىدانند كه در ياد خدا بودن آنها ، باعث مىگردد كه خداوند در ياد آنها باشد . [ 19 ] آيهء سوّم : « فَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ ، وَ حِينَ تُصْبِحُونَ وَ لَهُ الْحَمْدُ ، فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ، وَ عَشِيًّا وَ حِينَ تُظْهِرُونَ » ؛ « تسبيح و تنزيه از آن خداست ، به هنگامى كه شام مىكنند و هنگامى كه صبح مىكنند و حمد و ستايش مخصوص ذات پاك او است ، در آسمان و زمين و منزّه او است به هنگام عصر ، و هنگامى كه وارد ظهر مىشويد » . سبحان اللّه : خداوند منزّه است ، اين خبر دادن به معناى امر نمودن و دستور دادن به تنزيه و ستايش خداوند مىباشد . بنابراين « سبحان » مصدر است و به معناى فعل امر آمده است . « سبحان » يعنى « سبحوا » « تنزيه كنيد » . از ابن عبّاس سؤال شد . آيا اوقات نمازهاى پنج‌گانه در قرآن يافت مىشود ؟ فرمود : بلى و آيهء مذكور را تلاوت نمود . « تُمْسُونَ » ، « هنگامى كه شام مىكنيد » ، نماز مغرب و عشاء را بيان نمود و « تُصْبِحُونَ » ؛ « هنگامى كه صبح مىكنيد » ، نماز صبح را بيان مىكند و « عَشِيًّا » ؛

--> ( 1 ) . تفسير عيّاشى ، ج 2 ، ص 161 ، غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 24 ، حديث 51 . ( 2 ) . سوره بقره ، آيه 152 .